Digitale sprong op de Balkan: De evolutie van Noord-Macedonië’s e-Faktura

Samenvatting

• Noord-Macedonië’s e-Faktura is officieel gestart met de implementatie via een live pilotprogramma vanaf 1 januari 2026.

• De verplichte uitrol wordt verwacht op 1 oktober 2026 en zal alle B2B- en B2G-transacties voor btw-geregistreerde bedrijven omvatten.

• Het systeem gebruikt een Continuous Transaction Control (CTC) “Clearance”-model, wat betekent dat de belastingdienst (PRO) een realtime validatie uitvoert voordat een factuur juridisch geldig wordt uitgegeven.

• Dit model volgt het gecentraliseerde “hub”-concept dat ook in Servië’s SEF wordt gebruikt, en wijkt af van gedecentraliseerde modellen zoals Peppol.

• De nieuwe verplichting vereist een puur XML-formaat; PDF’s die via e-mail worden verzonden, gelden niet langer als wettige belastingdocumenten.

• Belangrijke nalevingsvereisten voor bedrijven zijn: digitale handtekeningen op elke e-factuur, directe verzending bij uitgifte, 10 jaar veilige archivering door de belastingplichtige

Hoewel veel aandacht in 2025 wereldwijd uitging naar het EU “ViDA”-voorstel, het Duitse ontvangstmandaat en de 2026-go-live data voor België en Kroatië, vindt er in stilte een belangrijke digitale transformatie plaats op de Westelijke Balkan.

Noord-Macedonië is niet langer alleen “bezig met plannen” voor digitale belastingheffing; het land is officieel de implementatiefase ingegaan.

Noord-Macedonië is niet langer alleen maar bezig met het "plannen" van digitale belasting; het land is officieel zijn implementatiefase ingegaan. Vanaf 1 januari 2026 is het e-Faktura pilotprogramma live, wat het begin markeert van de aftelling naar een verplichte landelijke uitrol.

De route: Van pilot naar productie

De reis van Noord-Macedonië begon echt met de officiële projectlancering op 1 juli 2025, maar het tempo versnelde na een reeks consultaties met de Economische Kamer in december 2025. Deze leidden direct tot de gezamenlijke aankondiging op 5 januari 2026 door het Ministerie van Financiën en de PRO, die niet alleen de pilotfase opende, maar ook de roadmap voor een volledige verplichte uitrol op 1 oktober 2026 vastlegde.

• 1 januari 2026 (Pilotfase): Een geselecteerde groep early adopters test momenteel het e-Faktura-platform. Deze fase is cruciaal voor het testen van API-integraties en om te verzekeren dat het centrale PRO-systeem realtime validatie op schaal kan verwerken.

• Q1 – Q2 2026 (uitbreiding): De PRO zal een speciale client-applicatie en webportaal uitbrengen, specifiek bedoeld voor MKB’s die geen complexe ERP-systemen gebruiken.

• 1 oktober 2026 (Big Bang): Dit is de verwachte definitieve “Go-Live” datum. Vanaf dit moment wordt het e-Faktura-systeem verplicht voor alle btw-geregistreerde bedrijven in Noord-Macedonië, voor zowel B2B- als B2G-transacties.

Het model: Realtime clearance (CTC)

Noord-Macedonië kiest voor een Continuous Transaction Control (CTC) “Clearance”-model.

Simpel gezegd: een factuur is niet langer juridisch geldig op het moment dat je deze naar je klant stuurt. In plaats daarvan moet je de factuur eerst (in gestructureerd XML/UBL-formaat) naar het centrale platform van de PRO sturen. De belastingdienst valideert de gegevens realtime, kent een uniek ID (eID) toe, en pas daarna wordt de factuur juridisch “uitgegeven”.

De “Balkan-touch”: Hoe Noord-Macedonië zich verhoudt tot zijn buren

Een van de meest interessante aspecten van Noord-Macedonië’s aanpak is hoe het zowel lijkt op als verschilt van zijn buren, vooral Servië:

• Invloed van het “Servië-model”: Noord-Macedonië’s e-Faktura lijkt sterk op Servië’s SEF (istem e-Faktura), dat sinds 2023 verplicht is. Beide landen hebben de gedecentraliseerde modellen die populair zijn in West-Europa (zoals Peppol in België of de Nordics) overgeslagen ten gunste van een gecentraliseerde overheidshub.

• Ambitie zonder tussenpersonen: In tegenstelling tot sommige Europese landen die het gebruik van derde partij “Access Points” stimuleren, bouwt de PRO een systeem dat zonder verplichte tussenpersonen werkt. Het doel is directe, realtime communicatie tussen bedrijf en staat, in lijn met het OECD-concept "Tax Administration 3.0".

• Standaardisatie boven flexibiliteit: Terwijl sommige regio’s nog “hybride” formaten toestaan (zoals ZUGFeRD/Factur-X), streeft Noord-Macedonië naar een “puur XML”-realiteit. Zodra de verplichting van kracht is, gelden PDF’s via e-mail niet langer als wettelijke belastingdocumenten.

Strategische conclusies van onze experts

Op basis van recente wetswijzigingen (inclusief de aanpassingen aan de btw-wet eind 2025) moeten bedrijven rekening houden met drie cruciale vereisten:

1. Digitale handtekeningen: Elke e-factuur moet digitaal ondertekend zijn.

2. Directe verzending: Facturen moeten direct bij uitgifte worden verzonden. Er is geen “einde-maand rapportage”; het uitgeven is de rapportage.

3. 10 jaar archivering: Hoewel de overheid de factuur valideert, blijft de wettelijke verantwoordelijkheid voor veilige, toegankelijke archivering van 10 jaar bij jou als belastingplichtige.

Het moment voor e-facturatie is nu

De verschuiving van Noord-Macedonië van “voorbereiding” in 2025 naar de “pilot” in 2026 laat zien dat het land serieus werk maakt van digitale infrastructuur. Voor bedrijven in de regio is de 10-maanden durende periode tot de oktober-deadline niet zomaar een speling; het is een cruciale integratieperiode. De “Balkan Digital Corridor” haalt snel in op de rest van Europa.

Als jouw bedrijf nog niet begonnen is met de e-Faktura-readiness, is dit hét moment om te starten.

Volg ons voor updates op LinkedIn.