Akkoord bereikt over btw in het digitale tijdperk - een mijlpaal in de digitalisering van de EU-belastingen

Dit artikel is voor het laatst bijgewerkt op 07 april 2026 om de formele goedkeuring en de B2B-specifieke details van de bijgewerkte EN 16931-1:2026 e-facturatiestandaard weer te geven.

De Europese Unie heeft een belangrijke mijlpaal bereikt in de digitalisering van haar belastingsysteem met de aanname van de VAT in the Digital Age (ViDA)-hervormingen. Na de goedkeuring door het Europees Parlement in februari 2025 en een eerder akkoord door de ECOFIN-raad in november 2024, heeft de Raad van de Europese Unie op 11 maart 2025 officieel de wetgevende ViDA-maatregelen met drie pijlers aangenomen. Deze hervormingen werden gepubliceerd in het Publicatieblad (PB EU) op 25 maart 2025 en zijn in werking getreden op 14 april 2025. Dit markeert een cruciaal moment in de modernisering van de EU-belastingen en zet de toon voor de definitieve vaststelling van de tijdschema's voor implementatie en gedetailleerde regels.

Evolutie van het ViDA-voorstel en wijzigingen

Het ViDA-pakket, zoals gewijzigd door de Europese Commissie, stond twee jaar lang op de agenda van de ECOFIN-raad, waarbij verschillende onderdelen het onderwerp waren van uitgebreide onderhandelingen. Een bijzonder controversieel onderdeel was de regeling voor de "fictieve leverancier" binnen de pijler "Platformeconomie". Na veel overleg is er een breed compromis bereikt, met updates van de planning voor de uitrol en verduidelijking van specifieke secties. Met de inzet van de landen die het voorzitterschap van de EU bekleedden, werd het pakket dit voorjaar eindelijk afgerond en aangenomen.

Sinds de aankondiging op 8 december 2022 is er over ViDA actief onderhandeld tussen de EU-lidstaten. De beslissende goedkeuring door het Europees Parlement in februari 2025, volgend op het ECOFIN-akkoord, en de daaropvolgende aanname door de Raad van de Europese Unie op 11 maart 2025, markeren belangrijke stappen naar een groeiende consensus over het stroomlijnen van digitale btw-rapportering in de hele EU.

Waarom ViDA nodig is: De aanhoudende btw-kloof in Europa aanpakken

De btw-kloof, gedefinieerd als het verschil tussen de verschuldigde en de werkelijk geïnde btw, blijft een groot probleem. In de laatste analyse van de Europese Commissie, het VAT Gap report 2025 (op basis van gegevens uit 2023), blijkt dat de geschatte btw-kloof in de Europese Unie ongeveer € 128 miljard bedroeg, wat overeenkomt met een verlies van 9,5% van de totale btw-verplichting. Dit cijfer is een aanzienlijke stijging ten opzichte van de kloof van € 89 miljard in 2022 (7%), wat wijst op een ombuiging van de positieve neerwaartse trend van de voorgaande jaren, waaronder de daling van € 99 miljard in 2020 naar € 61 miljard in 2021.

De uitdagingen op het gebied van naleving blijven ongelijk verdeeld over de EU. In het rapport van 2025 wordt Roemenië aangewezen als het land met de grootste btw-kloof in relatieve termen, geschat op 30,0%, gevolgd door Malta met ongeveer 24,2%. Daartegenover laten goed presterende landen zoals Oostenrijk (een kloof van ongeveer 1,0%) en Finland (ongeveer 3,0%) zien wat het potentieel is van een efficiënte belastinginning.

Terwijl eerdere edities van het rapport de sterke prestaties van Italië benadrukten, waaronder een vermindering van de btw-kloof met 10,7 procentpunten sinds 2020, legt de analyse van 2025 meer de nadruk op de lidstaten met de grootste relatieve tekorten. Dit biedt een actueel perspectief op waar de meest dringende uitdagingen op het gebied van naleving blijven bestaan.

Raadpleeg voor een uitgebreide specificatie het EU VAT Gap Report 2025.

Deze verliezen hebben ernstige gevolgen. Btw draagt voor ongeveer 27% bij aan de totale jaarlijkse belastinginkomsten van de EU, dus elk tekort heeft een aanzienlijke impact op de nationale begrotingen en het vermogen om openbare diensten te financieren.

ViDA beoogt deze kloof verder te verkleinen door de btw-naleving en de efficiëntie van de rapportering te verbeteren. Het ondersteunt de groeiende trend van verplichte e-facturatie en rapportering, cruciale instrumenten tegen btw-fraude. Nu landen als Italië, Servië, Roemenië, Polen, Letland, Duitsland, Frankrijk, Spanje en België business-to-business (B2B) e-facturatie implementeren of plannen, zal ViDA een robuuster en meer geharmoniseerd systeem creëren om de btw-kloof in de hele EU aan te pakken.

Belangrijkste componenten en herziene tijdlijn

Autonomie voor binnenlandse e-facturatie

Met de aanname van ViDA krijgen lidstaten de autonomie om, onder bepaalde voorwaarden, e-facturatiesystemen in te voeren voor binnenlandse transacties en af te zien van het recht op acceptatie van de koper, zonder dat hiervoor voorafgaande toestemming van de Europese Commissie nodig is op grond van de Btw-richtlijn 2006/112/EG. Deze wijziging geldt voor binnenlandse transacties tussen gevestigde bedrijven (met uitzondering van intracommunautaire leveringen).

Daarnaast moeten bedrijven voorbereid zijn op de ontvangst van e-facturen wanneer een lidstaat een binnenlands e-facturatiesysteem introduceert, aangezien de uitgifte van e-facturen niet langer afhankelijk is van de toestemming van de klant.

Deze bepalingen zijn in werking getreden op 14 april 2025, 20 dagen na de publicatie in het Publicatieblad. Dit stelt lidstaten ook in staat om accreditatiesystemen op te zetten voor externe dienstverleners die facturen uitreiken namens belastingbetalers, en stroomlijnt het proces voor lidstaten om hun binnenlandse facturatiesystemen te digitaliseren.

Verplichte intracommunautaire e-facturatie

Vanaf 1 juli 2030 wordt e-facturatie volgens de Europese e-facturatiestandaard (EN 16931) verplicht voor intracommunautaire transacties. Het is belangrijk op te merken dat deze verplichting specifiek is voor intracommunautaire transacties; andere formaten, waaronder papieren facturen, kunnen nog steeds worden gebruikt voor andere transacties, zoals binnenlandse leveringen. Hybride formaten, zoals het Duitse ZUGFeRD of het Franse technisch identieke equivalent Factur-X, worden als geldig beschouwd als ze de vereiste datastructuur bevatten.

De Europese normalisatie-instelling CEN heeft de bijgewerkte semantische standaard EN 16931‑1:2026 goedgekeurd, die specifiek is aangepast voor B2B-transacties en digitale rapporteringseisen en de versies van 2017 en 2025 vervangt. De nieuwe standaard, EN 16931-1:2026, vervangt de vorige versies en bevat nieuwe velden om de digitale rapporteringseisen (e-rapportering) te ondersteunen (zie onderstaande sectie voor meer details). De standaard is op 18 maart 2026 formeel vrijgegeven door CEN.

Een belangrijke update geeft lidstaten ook de flexibiliteit om bij de verplichtstelling van e-facturatie alternatieve standaarden te gebruiken voor binnenlandse transacties. Hierdoor kunnen landspecifieke systemen worden gefaciliteerd zonder in conflict te komen met het EU-brede kader.

Een opvallende wijziging ten opzichte van de oorspronkelijke voorstellen is dat het bezit van een e-factuur voor in aanmerking komende transacties een wezenlijke voorwaarde wordt voor de aftrek of teruggaaf van btw. In een door Frankrijk voorgesteld compromis kunnen belastingbetalers gebruikmaken van externe e-facturatie-dienstverleners. Voor juridische doeleinden zullen e-facturen de papieren facturen vervangen, behalve in beperkte omstandigheden.

Om naleving en gegevensintegriteit te garanderen, zijn er basisvalidatie- of technische vereisten voor e-facturen opgenomen, de zogenaamde "accreditatiesystemen", waarbij belastingautoriteiten datastructuren via een platform kunnen controleren.

Onder het herziene ViDA-voorstel is de termijn voor het uitreiken van intracommunautaire facturen 10 dagen na het belastbare feit, hoewel dit nog steeds korter is dan de huidige 15-dagenregel. Alle e-rapporteringsgegevens moeten voldoen aan de EN 16931‑1:2026-standaard, die velden bevat zoals IBAN, details over driehoekstransacties, opeenvolgende nummering van correctiefacturen en informatie over de btw-regeling. In het geval van vooruitbetalingen moet een e-factuur binnen 10 dagen na ontvangst van de betaling worden uitgereikt, en binnen 5 dagen na levering in het geval van self-billing. Hiermee wordt getracht een evenwicht te vinden tussen gemak voor de gebruiker en de tijdige beschikbaarheid van gegevens. Ook hier geldt dat deze specifieke termijnen niet van toepassing zijn op de rapportagesystemen van lidstaten voor binnenlandse leveringen.

Daarnaast is het voorstel om het gebruik van verzamelfacturen te verbieden, komen te vervallen. In plaats daarvan mogen verzamelfacturen worden uitgereikt als de btw op de factuur in dezelfde maand opeisbaar is, de verzamelfactuur uiterlijk op de 10e van de volgende maand wordt uitgereikt en de levering niet fraudegevoelig is in een lidstaat die heeft gekozen voor een verbod op het gebruik ervan. Bovendien moet elke lidstaat die na 1 januari 2024 een nationaal realtime rapportagesysteem heeft ingevoerd, dit harmoniseren met de EU ViDA-standaard.

Belangrijkste updates aan de Europese Standaard EN 16931-1:2026 voor B2B

De bijgewerkte semantische standaard EN 16931-1:2026 introduceert belangrijke wijzigingen ter ondersteuning van B2B-transacties en de ViDA-e-rapporteringseisen. Denk hierbij aan:

• Nieuwe factuurgegevens: Mogelijkheden voor het toevoegen van IBAN-gegevens, vermelding van de vereenvoudigingsregeling voor driehoekstransacties (indien relevant) en het opnemen van opeenvolgende nummering voor correctiefacturen.

• Ondersteuning van transacties: Verbeteringen om herhaalbestellingen en meervoudige bestellingen te vergemakkelijken, het toevoegen van kortingen bij vroegtijdige betaling of boetes bij late betaling, en het beheren van FX-informatie (valutawissel).

• Btw-regelingen: Opname van een breder scala aan vrijgestelde leveringen en ondersteuning voor nationale speciale btw-regelingen (bijv. margeregeling).

Deze updates bouwen voort op eerdere conceptversies en zijn nu geformaliseerd in de definitieve EN 16931-1:2026-standaard die in maart 2026 door CEN is gepubliceerd.

Verplichte intracommunautaire B2B e-rapportering

Vanaf 1 juli 2030 zijn alle bedrijven verplicht om specifieke intracommunautaire B2B-transacties digitaal te rapporteren aan hun lokale belastingdienst. Deze e-rapporteringsverplichting geldt voor leveranciers en hun klanten voor gegevens op kopniveau van intracommunautaire leveringen, verwervingen, B2B-diensten, verleggingsscenario's waarbij de leverancier niet is gevestigd, leveringen van energie aan een belastingplichtige wederverkoper en driehoekstransacties. Om versnippering te voorkomen, komt er een geharmoniseerde, pan-Europese digitale rapportageverplichting met gestandaardiseerde gegevensrapportering. Dit stelt belastingdiensten in staat om transacties in realtime te controleren en de btw-naleving en transparantie in alle lidstaten te vergroten.

Met name de rapportagetermijn is verlengd naar 10 dagen, in plaats van de oorspronkelijk voorgestelde 2 werkdagen na het uitreiken van de e-factuur. Elke lidstaat is vrij om zijn eigen rapportageprotocollen en technische specificaties te ontwikkelen. Lidstaten kunnen afnemers van goederen of diensten ook vrijstellen van het rapporteren van de transactie als zij op andere wijze zekerheid kunnen verkrijgen. Naast de bestaande informatie die vereist is voor de opgaaf intracommunautaire prestaties, zal aanvullende informatie nodig zijn, waaronder bankgegevens om belastingdiensten in staat te stellen betalingen te volgen, hoewel de verplichting van de betalingsdatum is geschrapt. Met de invoering van de e-rapportering komt de bestaande lijst voor intracommunautaire prestaties of de samenvattende rapportering te vervallen.

Het verouderde VIES (VAT Information Exchange System, een huidig EU-middel voor de validatie van btw-nummers) zal in juli 2032 worden uitgefaseerd. Het wordt vervangen door een nieuwe database, de "Centrale VIES", die wordt beheerd door de Europese Commissie en is ontworpen om de gegevens over intracommunautaire transacties te centraliseren en te verbeteren. Deze nieuwe database bevat e-rapporteringstransacties en identificatiegegevens van belastingbetalers (inclusief btw-nummers) en wordt geïntegreerd met het douanecontrolesysteem en het centrale elektronische systeem voor betalingsinformatie (CESOP). Het biedt klanten ook transparantie over intracommunautaire transacties die onder hun btw-nummers zijn gerapporteerd, mogelijk via een gemeenschappelijk eindpunt bij de Europese Commissie.

Belastingplichtigen zullen profiteren van verplichte instrumenten om de verzending van factuurgegevens aan belastingdiensten te vergemakkelijken, hetzij rechtstreeks, hetzij via externe dienstverleners of via beschikbare overheidsportalen. Hoewel er op EU-niveau geen specifieke rapportageprotocollen worden opgelegd, waardoor lidstaten een zekere mate van flexibiliteit hebben bij de uitvoering, moeten landen met bestaande verplichte e-rapporteringssystemen die vóór 1 januari 2024 zijn ingevoerd, uiterlijk op 1 januari 2035 op één lijn liggen met de pan-Europese standaard.

Andere ViDA-pijlers en updates

Naast e-facturatie en e-rapportering voert ViDA belangrijke wijzigingen door in het e-commercepakket, waardoor het éénloketsysteem (OSS) aanzienlijk wordt versterkt. Dit systeem stelt bedrijven die in meerdere Europese landen actief zijn in staat om op één plek btw-aangifte te doen, wat de administratieve lasten aanzienlijk vermindert. Vanaf 2027 en 2028 worden de drempels voor verkoop op afstand aangepast en wordt de reikwijdte van het OSS uitgebreid. Dit vereenvoudigt de btw-naleving voor bedrijven die in meerdere EU-landen actief zijn.

Daarnaast zal de pijler "Platformeconomie" nieuwe btw-verplichtingen introduceren voor digitale platforms (zoals Airbnb, Uber, etc.), die lang zonder dezelfde btw-verantwoordelijkheden hebben gewerkt als traditionele bedrijven. ViDA verplicht hen om btw te innen en af te dragen over bepaalde transacties. Dit zorgt voor een eerlijker systeem en bevordert de naleving binnen de platformeconomie, die grote volumes aan grensoverschrijdende transacties faciliteert. In juli 2028 begint een vrijwillige fase voor platforms voor personenvervoer en kortstondige accommodatie (fictieve leverancier), met een verplichte toepassing vanaf januari 2030.

Deze bredere veranderingen dragen bij aan een volledige herziening van het btw-stelsel van de EU, waardoor de eerlijkheid en efficiëntie worden vergroot in het digitale tijdperk.

Hoe ViDA btw-fraude bestrijdt

Een van de belangrijkste doelen van ViDA is het bestrijden van btw-fraude, met name carrouselfraude en btw-ontduiking, via e-facturatie en e-rapportering. Door over te stappen op een digitaal btw-systeem maakt ViDA realtime rapportage mogelijk, waardoor belastingdiensten verdachte activiteiten sneller kunnen opsporen.

Anti-fraudemaatregelen van ViDA:

• E-facturatie: Bedrijven moeten gestructureerde e-facturen uitreiken, die sneller te verwerken zijn, nauwkeuriger zijn en makkelijker te controleren voor de belastingdienst.

• E-rapportering: Bedrijven zijn verplicht om factuurgegevens vrijwel in realtime aan de belastingdienst door te geven, waardoor fraude sneller wordt opgespoord en de algemene btw-naleving verbetert.

• Éénloketsysteem (OSS): Het versterken van het OSS-systeem vereenvoudigt de btw-naleving voor grensoverschrijdende bedrijven. Dit vermindert de administratieve lasten en maakt het voor bedrijven makkelijker om aan de regels te voldoen, wat weer fouten minimaliseert en de kans op fraude verkleint.

• Verplichtingen voor de platformeconomie: Door van digitale platforms te verlangen dat zij btw innen en afdragen, sluit ViDA een groot lek, waardoor btw-ontduiking in de platformeconomie wordt voorkomen en eerlijke concurrentie wordt gewaarborgd.

Door het btw-systeem te digitaliseren en te stroomlijnen, creëert ViDA een meer transparante en efficiënte omgeving, waardoor frauduleuze activiteiten moeilijker onopgemerkt kunnen blijven.

E-facturatie en e-rapportering: De toekomst van de btw vormgeven

Zoals we hebben besproken, dwingt ViDA een belangrijke verschuiving naar digitale btw af. Vanaf 1 juli 2030 wordt e-facturatie verplicht voor intracommunautaire transacties, wat een cruciale stap is naar een gestroomlijnd en accuraat btw-stelsel in de EU.

E-facturatie: Meer dan alleen een digitale factuur

E-facturatie gaat verder dan het simpelweg digitaliseren van papieren facturen. Het gaat om gestructureerde digitale facturen, vaak in XML-formaat, die de verwerking automatiseren, fouten minimaliseren en de naleving van de regels garanderen. Dit is een trend die wereldwijd aan kracht wint, waarbij steeds meer landen e-facturatie omarmen voor een beter btw-beheer.

E-rapportering: Realtime btw-naleving

E-rapportering gaat nog een stap verder door bedrijven in staat te stellen factuurgegevens vrijwel in realtime aan de belastingdienst te verstrekken. Hierdoor kunnen belastingdiensten transacties snel analyseren, anomalieën opsporen en de algemene btw-naleving in de hele EU verbeteren.

Door e-facturatie en e-rapportering centraal te stellen in ViDA, bouwt de EU aan een transparanter, efficiënter en veiliger btw-kader voor het digitale tijdperk.

Conclusie: Een transparanter en efficiënter btw-stelsel

Met ViDA zet de EU belangrijke stappen naar een efficiënter, transparanter en fraudebestendiger btw-stelsel. Belangrijke maatregelen zoals e-facturatie, e-rapportering en de uitbreiding van btw-verplichtingen naar digitale platforms zullen helpen de btw-inning te verbeteren, fraude te verminderen en de btw-naleving voor bedrijven in de hele EU te vereenvoudigen.

Naarmate ViDA vordert, zal het een cruciale rol spelen bij het verbeteren van de btw-naleving en het waarborgen van een eerlijkere belastingheffing voor alle bedrijven die in de EU actief zijn.